Gaston Bachelard’ın Mekân Kuramı Bağlamında M. Fahri Oğuz’un Hikâyelerine Bakmak

Bu çalışmada, Türk edebiyatında Hisar topluluğu çevresinde tanınan yazar M. Fahri Oğuz’un toplam 47 hikâyesi, Gaston Bachelard’ın Mekânın Poetikası adlı eserinde ortaya koyduğu fenomenolojik mekân kuramı ekseninde incelenmiştir. 1929-1979 yılları arasında yaşayan, Antalya ilinin Gazipaşa ilçesinde öğretmenlik yapan ve hayatı hakkında kısıtlı bilgi bulunan Oğuz'un eserleri, genellikle doğup büyüdüğü Akdeniz bölgesinde ve Toros Dağları çevresinde geçer. Bachelard’ın kuramına göre ev; bireye korunaklılık, aidiyet ve güven hissi veren, insanın iç dünyasını yansıtan ilk evrendir. Ancak Fahri Oğuz’un hikâyelerinde, geleneksel anlamda huzurlu ve mutlu bir aile yuvasını temsil eden ev imajına neredeyse hiç rastlanmaz. Var olan evler de kusurlu, huzursuz veya çatışmalı bir şekilde kurgu içerisinde yer alır. Çalışma, yazarın kurgusal dünyasında mekânın sadece fiziksel bir dekor değil, karakterlerin psikolojik durumlarını yansıtan, yalnızlıklarını ve yabancılaşmalarını belirginleştiren temel bir unsur olduğunu ortaya koymaktadır. Yazarın metinlerinde dış/taşra mekânları (deniz, sokak, kahvehane, yıkıntılar) ev içi mekânlara kıyasla çok daha baskındır; bu da karakterlerin geleneksel aile yapısından kopuşunu simgeler. Şehir tekinsiz bir yer olarak konumlandırılırken, akan su ve nehirler olumsuz imajlarla verilir. Kahramanların umudu, kaçış arzusunu ve köksüzlüğü sığındıkları tek mekân olan deniz kıyısında aramaları, hikâyelerin temel yapısal özelliğini oluşturur. Bu inceleme, Oğuz’un hikâyeciliğinde mekânın, karakterlerin içsel yolculukları ve varoluşsal sancıları ile nasıl doğrudan bir bağ kurduğunu analiz etmeyi amaçlamaktadır.

This study examines 47 short stories by M. Fahri Oğuz, a writer known in Turkish literature within the Hisar literary group, using Gaston Bachelard's phenomenological theory of space, as presented in his work The Poetics of Space. Oğuz, who lived from 1929 to 1979, worked as a teacher in Gazipaşa, Antalya, and about whom limited information is available. His works are generally set in the Mediterranean region and the Taurus Mountains, where he was born and raised. According to Bachelard's theory, the home is the first universe that provides the individual with a sense of security, belonging, and safety, reflecting their inner world. However, in Fahri Oğuz's stories, the image of a home representing a peaceful and happy family home in the traditional sense is almost never encountered; the homes that do exist are flawed, restless, or conflict-ridden. The study reveals that in the author's fictional world, space is not merely a physical backdrop, but a fundamental element reflecting the psychological states of the characters, highlighting their loneliness and alienation. In the author's texts, external/provincial settings (sea, street, coffeehouse, ruins) are far more dominant than internal settings; this symbolizes the characters' break from the traditional family structure. The city is positioned as an unsettling place, while flowing water and rivers are depicted with negative imagery. The protagonists' search for hope, their desire to escape, and their rootlessness on the seashore—the only place they can find refuge—forms the fundamental structural feature of the stories. This analysis aims to examine how setting in Oğuz's storytelling directly connects with the characters' inner journeys and existential angst.